Odczytywanie kodów kreskowych następuje poprzez emisję światła ze źródła, którym jest laser, lub silna dioda LED, na powierzchnię z nadrukowanym kodem kreskowym.
Kod kreskowy składa się z ciemnych i jasnych pól, z których to ciemne pochłaniają światło a jasne je odbijają, co powoduje jego powrót do urządzenie odczytującego czyli fotokomórki. Sygnał powracający zamieniany jest następnie w odpowiedni impuls elektryczny zamieniany poprzez układy elektroniczne urządzenia na określoną kombinację cyfr, znaków.
Uzyskanie w ten sposób odpowiedniego znaku umożliwia identyfikację szeregu informacji o danym produkcie (w szerokim znaczeniu tego słowa) poprzez odczytanie ich z docelowej pozycji bazy danych.
Większość czytników to głownie skanery zawierające emiter oraz fotokomórkę a te najczęściej spotykane to urządzenia z emiterem laserowym. Światło w nich jest mocno skupione co umożliwia odczytywania kodów z dalszych odległości co daje im przewagę nad czytnikami wyposażonymi w diody LED.
Najnowocześniejszymi czytnikami są jednak fotoczytniki, które budowane są najczęściej w oparciu i minikamerę lub aparat cyfrowy